Sociaal Arrangeren: ouderen in Nijmegen tevreden over unieke manier van ondersteuning

In 2021 sloegen Sterker sociaal werk, ZZG zorggroep, NEO Huisartsenzorg, Buurtzorg, de gemeente Nijmegen en Coöperatie VGZ hun handen ineen voor een nieuw initiatief: Sociaal Arrangeren. Dit project, geïnitieerd door Sterker, helpt kwetsbare Nijmeegse ouderen zo lang mogelijk zelfstandig thuis te blijven wonen. Een centrale rol wordt vervuld door de ‘sociaal arrangeur’: een sociaal werker met expertise ouderen. Doel: betere kwaliteit van leven voor de oudere mét behoud van eigen regie, ontlasting van mantelzorgers en optimale afstemming van zorg- en welzijn. De eerste ervaringen zijn veelbelovend blijkt uit een tussenevaluatie.

Aanpak: huisbezoek en coördinatie

Via huisarts of wijkverpleegkundige wordt een oudere (met kwetsbaarheden op meerdere leefgebieden en cognitieve problemen) aangemeld voor het project. De sociaal werker maakt vervolgens een afspraak voor een huisbezoek en bespreekt samen met de betrokkene en eventuele mantelzorger(s) welke ondersteuning nodig is en welke activiteiten voor de oudere écht belangrijk zijn in het leven. De sociaal werker verwerkt alles in een plan: welke professionele zorg is passend en wat kunnen vrijwilligers en mantelzorgers bieden? Maar ook: hoe houdt de oudere zoveel mogelijk eigen regie? In overleg met huisarts of wijkverpleegkundige worden alle zorg- en welzijnsactiviteiten goed op elkaar afgestemd. De sociaal werker houdt overzicht en blijft aanspreekpunt voor alle betrokken professionals, vrijwilligers en mantelzorgers. Zo ontstaat een ervaring van gezamenlijke zorg en ondersteuning. “Ik wil graag dat iedereen die dat wenst zo lang mogelijk thuis kan wonen”, aldus Grete Visser, wethouder welzijn, onderwijs en zorg gemeente Nijmegen. “De pilot Sociaal arrangeren maakt gebruik van wat er is in de wijk. Een belangrijke schakel dus, om het voor ouderen gemakkelijker te maken.”

Beoogde resultaten

Sociaal arrangeren is er onder meer op gericht het sociale netwerk rondom de oudere te versterken. Hiermee kunnen angst, eenzaamheid en crisissen worden verminderd. Dit alles draagt bij aan een betere ervaren kwaliteit van leven van de oudere. De meeste ouderen vinden het belangrijk om zo veel mogelijk regie over het eigen leven te houden. Wat heeft iemand nodig om zo gelukkig mogelijk te zijn? Wat helpt daarbij? Het initiatief Sociaal Arrangeren draagt hier heel praktisch en direct aan bij”,” aldus Corinne Tutein Nolthenius van Coöperatie VGZ. Tegelijkertijd helpt het om de overbelaste mantelzorgers structureel te ondersteunen. Ook kan het project helpen om huisarts en wijkverpleegkundige te ontlasten.

Veelbelovend

Studenten Verpleegkunde van de Hogeschool Arnhem Nijmegen deden onderzoek naar de eerste ervaringen en de resultaten zijn veelbelovend. Het onderzoek monitort de kwaliteit van leven en de mantelzorgbelasting. Het blijkt dat ouderen minder eenzaamheid ervaren en hun naasten voelen zich minder belast doordat zij hun verantwoordelijkheid kunnen delen. Deelnemers vinden het een veilig gevoel dat er interprofessionele overleggen plaatsvinden. “Ik wist eerst niet waar ik naar toe moest met mijn vragen, sinds kort heb ik het telefoonnummer van de sociaal arrangeur, dat stelt mij meer gerust.” (Mantelzorger, 2021)

De algehele tevredenheid over Sociaal Arrangeren is hoog. Ouderen geven aan de gesprekken als fijn te ervaren. Het luisterend oor en alles wat dankzij de sociaal werker gerealiseerd is (zoals dagbesteding, huishoudelijke hulp, het inschakelen van andere disciplines) is voor de ouderen en mantelzorgers “een belangrijke steun in de rug”, zo blijkt uit het onderzoek. “Sinds het moment dat Sterker betrokken is, hebben we veel bereikt. Dat had ik zelf allemaal niet gekund.” (Mantelzorger, 2021)

Kleinschalige pilot

Het project Sociaal arrangeren is een tweejarige pilot. Aanmelding voor deelname aan het project gaat via de huisarts of wijkverpleegkundige. Op dit moment wordt het project uitgevoerd bij drie huisartsenpraktijken in Nijmegen: Gezondheidscentrum Brakkenstein, Medisch centrum St. Anna en Gezondheidscentrum Danielsplein. Zij werken nauw samen met de wijkverpleegkundige teams van ZZG zorggroep en Buurtzorg. Kenmerkend voor de pilot is de verbindende rol van de sociaal werker met de betrokken disciplines, gericht op de behoeften van kwetsbare, thuiswonende ouderen. “Mooi om te zien wat de inzet van sociaal arrangeren oplevert. Een deel van wat we hoopten te bereiken, wordt al werkelijkheid! De betrokkenen zeggen baat te hebben bij het project. Laten we ons samen blijven inzetten om te ontdekken wat deze pilot te bieden heeft,” aldus Lizzy van der Horst, projectleider Sterker.

Toekomst

Op basis van de eerste resultaten en ervaringen zal de manier van werken binnen Sociaal Arrangeren de komende 2 jaar voor meer ouderen ingezet worden. Doel is om deze periode meer huisartsen en wijkverpleegkundige teams aan te laten sluiten op deze manier van werken, te ervaren en samen te leren. Na 2 jaar zal een evaluatie plaatsvinden en wordt gekeken hoe Sociaal Arrangeren structureel onderdeel ingezet kan worden in de ondersteuning van zelfstandig wonende ouderen.